Posts Tagged ‘protest song’

Sweet Home Alabama

21/03/2014

John PettsWe wrześniu 1963 roku w mieście Birmingham w stanie Alabama, trzech członków Ku Klux Klanu postanowiło bohatersko bronić cywilizacji białego człowieka podkładając dynamit pod uczęszczany przez Murzynów kościół. Dzięki ich odwadze udało się na zawsze zlikwidować zagrożenie, jakie stanowiły cztery dziewczynki w wieku od 11 do 14 lat.

Dwa miesiące później John Coltrane nagrał na koncercie instrumentalny utwór pt. Alabama. I jeśli jazz nadal kojarzy Wam się z „Marek Niedźwiecki przedstawia Smooth Jazz Cafe”, to może Wam się teraz przestać tak kojarzyć.

Na zdjęciu witraż autorstwa Johna Pettsa podarowany po zamachu kościołowi w Birmingham przez Walijczyków. Może Was też zainteresować wspominająca to samo wydarzenie (i inne podobne) piosenka Niny Simone Mississippi Goddam.

Reklamy

Amas Radosna

02/02/2014

Hiroszima kopuła

„Enola Gay, powinnaś wczoraj zostać w domu”. Tak zaczyna się przebój Enola Gay (1980) angielskiego zespołu nowofalowo-elektronicznego Orchestral Manoeuvres in the Dark (skrótowo OMD). Inne fragmenty tekstu brzmią jak pełen wyrzutów miłosny pop song: „Nic nie zdoła zmyć twojego pocałunku” albo „To nie powinno było się tak skończyć”. „Enola Gay” to nazwa bombowca, który 6 sierpnia 1945 roku zrzucił bombę atomową na Hiroszimę. W tekście piosenki znajdziemy też słowa „little boy” (nazwa samej bomby) oraz 8:15 (na tej godzinie zatrzymało się w Hiroszimie wiele zegarów).

Samolot nazwany został na cześć matki pilota-dowódcy samolotu, Paula Tibbetsa. Enola Gay Tibbets z kolei swoje imię („alone” wspak) dostała po bohaterce zapomnianej XIX-wiecznej powieści, zatytułowanej złowrogo Enola; albo jej fatalny błąd.

Słowo „gay”, pierwotnie „radosny”, między zrzuceniem bomby a napisaniem piosenki zdążyło nabrać innego znaczenia. Część brytyjskiej publiczności wykazała się zadziwiającą ignorancją historyczną, interpretując utwór Enola Gay jako deklarację homoseksualnych preferencji muzyków OMD. Pod wpływem tych pogłosek utwór został nawet usunięty z playlisty jednego programu dla dzieci telewizji BBC. Decydentom BBC musiało się zrobić głupio, gdy dowiedzieli się, że tekst nie jest o szkodliwym dla dzieci homoseksualizmie, a jedynie o broni nuklearnej.

♫ LINKI:

♪ Występ z 1981 roku

♪ Teledysk

Na zdjęciu centrum wystawowe w Hiroszimie, z którego potem została głównie słynna kopuła. (Wikimedia Commons)

Top 6: Homoseksualizm

09/09/2013

Pięć utworów na temat homoseksualizmu i homofobii oraz jeden o transwestytyzmie. Przesłuchałem dużo piosenek robiąc research do tego wpisu. Wśród nich były aż trzy kawałki Mylene Farmer, co chyba kwalifikuje mnie jako męczennika praw LGBT. Wyszło trochę seksistowsko, bo dominacja mężczyzn na liście jest jeszcze większa niż wśród blogerów muzycznych. No, ale większości poniższych wykonawców czysto męskie towarzystwo specjalnie by nie przeszkadzało.

Marek Weber – Das Lila Lied (1921) Kabaretowa piosenka z okresu Republiki Weimarskiej. Jest to najprawdopodobniej pierwsza muzyczna deklaracja gay pride. W przedwojennym nagraniu śpiewany jest tylko refren, ale i tak jest to, jak na tamte czasy, mocne: Jesteśmy po prostu inni od innych / tych kochanych tylko zgodnie z krokiem morałów. Nic dziwnego, że kiedy do władzy doszedł Hitler, zajął się zamykaniem kabaretów. Chociaż teoretycznie mogły też zaważyć względy artystyczne – Pan Przewodnik gust muzyczny miał wprawdzie niezły, ale nieco konserwatywny.

Pink Floyd – Arnold Layne (1967) Tytułowy Arnold ubiera się w kradzione ze sznurów damskie ubrania. W końcu trafia za kratki – chyba za kradzież, nie za obrazę moralności. Transwestytyzm wprawdzie wcale nie musi oznaczać homoseksualizmu, ale zawsze warto reklamować Pink Floyd z czasów, kiedy liderem był Syd Barett, a nie Roger „Patos” Waters. Miał rację jeden nasz minister oświaty, proponując „zakaz propagowania Rogera Watersa w placówkach szkolnych”.

Tom Robinson Band – Glad to Be Gay (1978) Wracamy do protest-songów, tym razem z Wielkiej Brytanii. Ten ma po prostu genialne rymy i słychać w nim autentyczne wkurwienie. Refren „Sing if you’re glad to be gay” jest typu „cała sala śpiewa z nami” i, w odróżnieniu od utworu Cała sala śpiewa z nami, faktycznie ma się ochotę śpiewać. Mniej znany przebój Robinsona miał refren „Kto nie skacze, ten za Thatcher”.

Elton John – Elton’s Song (1979) Tytuł słusznie wskazuje na autobiograficzny charakter piosenki, ale Elton John napisał tylko muzykę, a tekst Tom Robinson z poprzedniego utworu na liście. Ze słów nie można domyślić się płci adresata tej miłosnej piosenki, ale teledysk nie pozostawia wątpliwości, że jest to szkolny kolega. Wideoklipu nie wyemitowała żadna stacja telewizyjna, co uchroniło Zjednoczone Królestwo przed upadkiem.

Idoli – Retko te viđam sa devojkama (1981) Jugosłowiańska, a dokładniej serbska piosenka, w Polsce znana jest z dość wiernego tłumaczenia Rzadko widuję cię z dziewczętami z płyty Yugoton. Życzliwy kolega rzadko widzianego z dziewczynami bohatera piosenki ostrzega go: wokół ciebie są chłopcy (decaci), fajni (fini) są, ale wiedz (znaj), plotki się szybko rozchodzą, a kiedy puknu (?), będzie koniec (kraj). Drugie nagranie piosenki, wydane z drugiej strony singla Maljciki, odznacza się absolutnie genialnymi pomysłami produkcyjnymi Gorana Bregovica, wtedy lidera konkurencyjnego zespołu jugosłowiańskiej nowej fali, chorwackiego Bijelo Dugme. Twórcom polskiej wersji tak się te pomysły spodobały, że odtworzyli je jeszcze wierniej, niż treść utworu.

Bronski Beat – Why? (1985) Piosenka Bronski Beat Smalltown Boy była już na liście mądrych kawałków z lat osiemdziesiątych, więc zamiast niej wrzucam Why? – mniejszy przebój, za to bardziej bezpośrednio mówiący o homoseksualizmie i homofobii. Wokalista Jimmy Sommerville pyta, dlaczego właściwie będąc gejem, automatycznie zasługuje na potępienie albo pobicie. Nazwa Bronski Beat nie świadczy o polskich korzeniach zespołu, a wynika z pseudonimu „Steve Bronski”, który wymyślił sobie założyciel zespołu. Nasi europosłowie już wielokrotnie protestowali w tej sprawie, sugerując stosowanie zmodyfikowanej nazwy Bronson Beat.

No cóż, to tyle. Jeśli macie jakieś niebędące Mylene Farmer propozycje na listę, to dawajcie w komentarzach.

Pic: Caspar David Friedrich – Dwaj mężczyźni kontemplujący księżyc (1819), Wikimedia Commons

Curtis idealista

27/04/2013

Curtis Mayfield - We Got to Have PeaceNie wiem kiedy i jak to się stało, ale moim ulubionym artystą soulowym jest obecnie Curtis Mayfield. Jest też jednym z moich pięciu ulubionych piosenkarzy w kategorii „mężczyźni solo” (obok Mahmouda Ahmeda, Briana Eno, kiedy śpiewa, Hamleta Gonashvili i nie wiem jeszcze kogo). Pisał świetne piosenki, ładnie je wykonywał, a oprócz tego, sądząc po znanych mi występach i wywiadach, był wyjątkowo inteligentny i kulturalny (lubimy zawsze podobnych do nas samych).

Mayfield rozpoczął karierę pod koniec lat pięćdziesiątych w doo-wopowo-gospelowym zespole wokalnym The Impressions. Stopniowo przejmował tam ster i robił coraz ciekawszą i coraz częściej zaangażowaną politycznie muzykę, aż w końcu, na początku lat siedemdziesiątych, rozpoczął karierę solową. W latach 1970-72 wydał trzy funkowo-soulowe arcydzieła:  Curtis, Roots oraz soundtrack do filmu Superfly.

Piosenka Curtisa Mayfielda, którą chciałbym polecić każdemu na początek, to We Got to Have Peace z płyty Roots (1971). Nie jest to najbardziej znany kawałek Curtisa Mayfielda ale, moim zdaniem, najbardziej przebojowy. Chwytliwej melodii w wersji studyjnej towarzyszą jeszcze bardziej chwytliwe smyczki. Tekst też jest chwytliwy, choć dość naiwny: o tym, że musi w końcu być pokój. „Peace” rymuje się z „cease”, co znaczy „ustać” i co ma zrobić wojna. Słuchając przesłania artysty ma się ochotę powiedzieć: „Curtis, tu mi kaktus wyrośnie”.

Inne charakterystyczne elementy piosenki(typowedla większości kawałków Curtisa Mayfielda ze złotego okresu) to wspierające perkusję bongosy oraz delikatna gra na gitarze samego Mayfielda –  zawsze wyglądało to, jakby wcale nie grał.

♪ Wykonanie na żywo na Old Grey Whistle Test

♪ Wersja studyjna z singla

Curtis Mayfield lubił walczyć swoimi piosenkami o lepszy los świata. Czy mu się to udało, każdy może sam sprawdzić, odwiedzając np. pętlę tramwajową Bronowice Małe (spoiler: nie). Los Mayfielda też nie był specjalnie wesoły: stopniowo nagrywał coraz mniej popularne albumy, a w 1990 roku uległ paraliżowi od szyi w dół, po tym, jak na koncercie spadł na niego fragment oświetlenia. Jego zdrowie stopniowo pogarszało się, a w 1999 roku zmarł na cukrzycę.

Zdani na hegemonię rodzimych didżejów i ich nieśmiertelnego „A teraz kawałek mocnego rocka: Dip Parpul”, nigdy nie usłyszelibyśmy o Curtisie Mayfieldzie. Na szczęście, po tym jak w 1991 w CERN zrobili pierwszą stronę internetową, mamy już inne źródła informacji o muzyce. Możemy sobie przeglądać takie Rate Your Music, gdzie użytkownicy konsekwentnie dają wspomnianym wcześniej albumom Mayfielda zdecydowane cztery i pół gwiazdki.

Tropicalia albo chleb i igrzyska

26/08/2012

Pod koniec lat sześćdziesiątych w Brazylii powstał ruch muzyczny zwany Tropicalismo albo Tropicalia. Inspirowany był z jednej strony najnowszymi osiągnięciami anglosaskiej psychodelii, a z drugiej lokalnym folklorem (indiańskim i portugalskim). Była to scena muzyczna na miarę Nowego Jorku 2-giej połowy lat siedemdziesiątych albo przynajmniej naszej nowej fali. Do wielbicieli Tropicalismo należą David Byrne i Beck (miał piosenkę Tropicalia) zaś jednym z ulubionych zespołów Kurta Cobaina był należący do tego nurtu Os Mutantes.

Jednym z największych hitów Tropicalia jest psychodelicznie rockowy utwór Panis et Circenses grupy Os Mutantes z roku 1968. Łaciński tytuł oznacza „chleb i igrzyska” i nawiązuje do biernej postawy części społeczeństwa wobec panującej wówczas w Brazylii dyktatury. Autorami piosenki byli nienależący do zespołu Gilberto Gil i Caetano Veloso – dwaj najważniejsi songwriterzy Tropicalismo. Brazylijski reżim składał się niestety z przedstawicieli brutalismo i obaj autorzy zostali za rozmaite nieprawomyślne utwory wtrąceni na kilka miesięcy do więzienia. Południowoamerykańska dyktatura zawstydziła tu PRL, bo artyści wspominanej na początku polskiej nowej fali w miarę bezkarnie przemycali polityczne teksty i nie do pomyślenia było aresztowanie np. Kory Jackowskiej.

Chcącym rozwinąć znajomość Tropicalismo poza jedną piosenkę polecam na początek płytę Tropicalia ou panis et circensis, nagraną w 1968 roku przez znany brazylijski zespół Varios Artistas.

♫ Linki:

♪ Panis et circenses na żywo w brazylijskiej TV

♪ Na żywo we francuskiej TV

♪ Wersja studyjna

Na zdjęciu „Wojownicy” w Brasilii. Autor rzeźby: Bruno Giorgi, autor zdjęcia: „internet”.

jazzowy protest song

11/12/2009

Czarnoskórzy uczniowie idą do szkoły w towarzystwie dyskretnej ochrony

Protest songi z założenia powinny mieć tekst. Fables of Faubus (1959) Charlesa Mingusa tekstu nie ma. W oryginale utwór miał opowiadać o Orvalu Faubusie, gubernatorze stanu Arkansas, który w 1957, mimo nakazu Sądu Najwyższego, nie wpuścił czarnoskórych uczniów do niegdyś „białej” szkoły. Wytwórni płytowej tekst się nie spodobał (more…)

Sly and the Family Stone

07/03/2009

sly-and-family-stone

Bez tego zespołu nie byłoby Prince’a, Red Hot Chili Peppers, Outkast, Eryki Badu ani gatunków funky, hip-hop i R’n’B. Na przełomie lat sześćdziesiątych Sylvester „Sly Stone” Stewart (na zdjęciu w koszuli w kratkę) ze swoim zespołem odmienił muzykę popularną w podobnym stopniu, jak  chwilę wcześniej zrobili to The Beatles. Sly and the Family Stone był jednym z pierwszych zespołów, które mieszając rock, jazz i soul stworzyły funk. Był też rewolucyjny ideologicznie, a swoje przesłanie równości i tolerancji realizował w praktyce, swoim mieszanym rasowo i płciowo składem.

Mimo to, w Polsce pozostają praktycznie nieznani, tak jak nieznana pozostaje większość amerykańskiego soulu i funky. Często się zastanawiam, dlaczego tak jest. Chyba nie dlatego, że jesteśmy rasistami, w końcu (more…)

Plagiaty, inspiracje, sample, kowery (PISK) – Sojusz radziecko-brytyjski

08/02/2009

peterandthewolfTrudno mi sklasyfikować omawiany w niniejszym wpisie przypadek. Plagiat to na pewno nie jest, ponieważ Sting od początku informował, że melodię na której opiera się jego przebój Russians wziął od wybitnego radzieckiego kompozytora Sergiusza Prokofiewa. Więc trzeba to uznać za sampling. Na zabieg ten Sting nie zdecydował się raczej z braku pomysłów, w końcu nawet na samej płycie The Dream of Blue Turtles, skąd pochodzi omawiana piosenka, kilkakrotnie udowadniał, że potrafi napisać świetną melodię. Wskazałbym raczej dwa inne powody. (more…)

One Damn Song – „młody zdolny i czarny”

05/11/2008
Tha Prez

Tha Prez

Trudno nazwać tę piosenkę protest songiem, może jest to bardziej „pro song”, ponieważ To Be Young, Gifted and Black (1969) Niny Simone nie protestuje, a wspiera. „Jest miliard dzieciaków / na całym świecie / młodych, zdolnych, czarnych / przecież o tym wiecie”. (more…)