Archive for the ‘Przedwojeny pop’ Category

Top 6: Brzydkie piosenki

12/09/2014

BarrisonPussyAnonimowy Czytelnik (podpisany „Życzliwy”) wysłał mi listę utworów zatytułowaną „brzydkie piosenki”. Nie wiem, dokładnie, o co mu chodzi, bo według mnie są to raczej melodyjne i chwytliwe utwory. Nie wiem też, co je łączy, ale z chęcią opublikuję całą listę, bo uważam, że należy dzielić się wartościową muzyką. Wykorzystam też swoją znajomość języków obcych, aby naświetlić pokrótce treść piosenek nie zawsze świadomym jej Czytelnikom.

Bessie Smith – I Need a Little Sugar in My Bowl (1931) Przedwojenna piosenka napisana w czasach Wielkiego Kryzysu, kiedy trudno było o różne produkty żywnościowe. Podmiot liryczny pragnie choćby odrobiny cukru w swojej cukierniczce i potrzebuje też parówki w bułce do hot-doga. Połowa problemu rozwiązałaby się, gdyby Amerykanie chętniej podchodzili do popularnej u nas zapiekanki – tej smacznej i pożywnej jarskiej alternatywy dla ich hot-dogów.

France Gall – Les Succettes (1966) Piosenka opowiada o uwielbieniu niejakiej Annie dla lizaków. Piosenkarka podobno poirytowała się na autora tekstu Serge’a Gainsbourga, kiedy już po wydaniu singla dowiedziała się o tematyce utworu. To dziwne, ponieważ tematyka jest dość oczywista, a w teledysku są nawet tańczące lizaki. Może France Gall po prostu zdała sobie sprawę, że bierze udział w kryptoreklamie szkodliwego dla zębów produktu.

Bull Moose – Big Ten Inch Record (1952) Podmiot liryczny zaprosił koleżankę na prezentację swojej dziesięciocalowej płyty, sprawiając jej wielką przyjemność. Czytelnicy chyba zgodzą się, że nie ma nic milszego niż wspólne delektowanie się muzyką.

Vanita Smythe – Back Door Man (1946) Wokalistka śpiewa tu o panu, który z bliżej nieokreślonych powodów wchodzi do domu tylnym wejściem. Termin „back door man” użyty też został przez zespół Led Zeppelin w pięknej piosence o miłości Whole Lotta Love.

Harry Roy and His Bat Club Boys – Pussy (1931) Piękna jest przyjaźń ludzi ze zwierzętami. W tej piosence narrator zakolegował się z kotkiem swojej wybranki.

Ursony - mylone z bobrami, nazywane jeżozwierzami

Ursony – mylone z bobrami, nazywane jeżozwierzami. CC Mattnad

Primus – Wynona’s Big Brown Beaver (1995) Ten utwór też jest o zwierzęciu należącym do dziewczyny, ale tym razem jest to bóbr. Pod koniec piosenki bohaterka zastanawia się, czy jednak nie jest to przypadkiem urson, zwany też (podobno błędnie) jeżozwierzem. Morał jest chyba taki, że należy pozostawiać identyfikację zwierząt wykwalifikowanym zoologom.

Obie ilustracje z Wikimedia Commons – ursony stąd,  zdjęcie z kotkami z artykułu o niejakich Siostrach Barrison.

Pierwotny J-Pop

24/08/2014

Kouta KatsutaroPiosenki Kouty Katsutaro to taka muzyka japońska, jakiej od dawna szukałem. Ta popularna w latach trzydziestych śpiewająca gejsza nagrywała kawałki brzmiące zdecydowanie „wschodnio”, ale jednocześnie  chwytliwe i łatwe do nucenia nawet dla najbardziej zatwardziałego Europejczyka. A nagminna w przypadku pochodzącej z tego samego kraju dworskiej muzyki gagaku sytuacja, kiedy wydaje się, że leci cały czas ten sam kawałek, u niej zdarza się tylko co jakiś czas. Największym hitem Kouty Katsutaro (i jednocześnie najlepiej sprzedającym się nagraniem przedwojennej Japonii) było wydane w 1933 roku Tokyo Ondo. Utwór, którego tytuł oznacza po prostu piosenkę z regionu Tokio, zachował popularność do dziś i śpiewany jest, na przykład, na meczach tokijskiej drużyny baseballowej.Utagawa Kuniyoshi - Koty, Szamisen

Kouta Katsutaro miała silną konkurencję w postaci innej gejszy – Ichimaru. Śpiew tej drugiej pani wydaje mi się ciekawszy, ale niestety jej nagrania są trudniej dostępne. Zresztą piosenki Kouty Katsutaro też nie są łatwe do znalezienia i próżno szukałem ich na płytach z serii Siesta – muzyka świata, Marcin Kydryński prezentuje. Na szczęście wytrwali  użytkownicy YouTube pracowicie wstawiają filmiki ze starymi Victrolami odtwarzającymi równie stare, szelakowe płyty obu gejsz. Nie wiem, co byśmy poczęli bez internetu – młodsi może tego nie pamiętają, ale zanim sieć umożliwiła wszystkim dostęp do bardziej zróżnicowanej muzyki, ludzie słuchali np. Coldplay albo U2.Ichimaru

♫ LINKI:

♪ Kouta Katsutaro (i pan Issei Mishima) – oryginalny singiel z 1933 z Tokyo Ondo na obu stronach, puszczony na starym i nowym sprzęcie

Ichimaru – Tenryu Kudareba – w dość podobnym stylu

Ichimaru, Kouta Katsutaro i pan Tamaki Tokuyama – Kamikaze Ondo. Tak, kamikaze.

Na (nieznanego bliżej pochodzenia) zdjęciach Kouta Katsutaro oraz Ichimaru. Ta druga z szamisenem, na którym powinny umieć grać wszystkie gejsze i o którym, zakładam, traktuje powojenna już piosenka Ichimaru Shamisen Boogie Woogie.

Drzeworyt – Utagawa Kuniyoshi (ilustracja do jakiejś opowieści ludowej, znalezione na Wikimedia Commons).

Będę wdzięczny za dodatkowe informacje na temat omawianej tu muzyki, bo mój research polegał głównie na wklejaniu, googlowaniu i tłumaczeniu japońskich znaków, których nie tylko nie rozumiem, ale nawet nie mogę zobaczyć na moim komputerze.

 

Top 6: głupi kawowiec

10/05/2014

coffee-1916Ważnym i modnym tematem jest w dzisiejszych czasach kawa. Wiem, bo ludzie często wrzucają do sieci zdjęcia pitej właśnie kawy z podpisami „mmm, kawa :)”. Oto sześć utworów o tematyce związanej, choćby minimalnie, z tą popularną używką.

Asmahan – Ya min yeqhol ahwa (1944) Ta egipska pieśń wykorzystuje podobieństwo arabskich słów „miłość” i „kawa” – „ahwa” i „qahwa” (pierwowzór kawy, café, kopi itp.). Te dwa wyrazy mogą chyba nawet brzmieć identycznie, czyli po prostu”ahwa”. W filmie Miłość i zemsta postać grana przez syryjsko-egipską gwiazdę Asmahan rozlewa gościom kawę, a śpiewa o ofiarowaniu miłości (albo kawy). W zasadzie słowo „kawa” jest zawsze zamienne ze słowem „miłość” – można np. powiedzieć „Kawa cierpliwa jest, łaskawa jest” albo „ma kawa się ukrywa bo jest sową”.

Serge Gainsbourg – Couleur café (1965) Francuski bard zachwyca się kawowym kolorem skóry adresatki utworu. Czyni to w charakterystyczny dla siebie, raczej obleśny sposób.

Kate Bush – Coffee Homeground (1980) „Ground coffee” to nie kawa podniesiona z ziemi, ale mielona (ground to trzecia forma grind). Bohater zainspirowanej przedwojennymi niemieckimi Kabaretts piosenki nie chce kawy mielonej w domu, bo jest przekonany, że będzie w niej trucizna. Nie tłumaczy jednak, dlaczego trucizna nie mogłaby zostać wsypana do kawy zmielonej fabrycznie. P.S. Jeśli uważacie, że „grind” ma głupią odmianę, to pomyślcie o odmianie „mleć”.

Ella Fitzgerald – Black Coffee (1949) O piosence tej było niedawno głośno w Polsce, ponieważ Wisława Szymborska wybrała ją na swój pogrzeb. Sprawdziłem, że nasza noblistka wybrała fortepianową wersję z 1960 roku. Ja upieram się przy wcześniejszej, bardziej dramatycznej wersji z orkiestrą.

Comedy Harmonists – Du passt so gut zu mir wie Zucker zum Kaffee (1936) Grupa wokalna Comedy Harmonists składała się z działających na uchodźstwie polityczno-rasowym członków legendarnego niemieckiego zespołu Comedian Harmonists. W utworze Du passt so gut… kawa służy porównaniu – pasujesz do mnie jak cukier do kawy. Rammstein wykonuje tę piosenkę z tekstem: Du! Du passt! Du passt mir!latte

Czajkowski – Dziadek do orzechów: Taniec arabski („Kawa”) (1892) Miała być jeszcze humorystyczna kantata Bacha o kawie, ale niestety potwierdza ona, że poczucie humoru nie jest mocną stroną ani muzyki poważnej, ani Niemców. Zamiast niej wrzucam fragment opartego na bajce baletu, w którym tańczy wiele rzeczy, które tańczyć nie powinny, np. kwiaty albo cukierki. Kawa wykonuje w nim taniec arabski. Niestety tancerze noszą w nim zazwyczaj po prostu stroje arabskie (czasem w odcieniach beżów i brązów) zamiast porządnie wczuć się w role i poprzebierać za czajniczki i filiżanki (ew. za sam płyn).

Obraz: Hemri Matisse- Kawa (1916) z Wikipaintings. Jeśli znacie inne dobre kawałki o kawie, to piszcie w komentarzach.

Titanic OST

28/03/2014

Titanic Ilustrowany Kuryer Codzienny 1Titanic Ilustrowany Kuryer Codzienny 2„Naprawdę jest coś gigantycznego i okropnego w tem spotkaniu się Titanica z olbrzymią górą lodową – które jest świetnem uosobieniem tych ciągłych starć i zderzeń, jakie zachodzą między człowieczym geniuszem a siłą elementarną.”

Zatonięcie Titanica z 14 na 15 kwietnia 1912 roku było być może pierwszą nowoczesną katastrofą. Przez nowoczesną rozumieć tu należy rozgłos w gazetach na całym świecie, wywiady z rozbitkami oraz sensacyjne teorie. Skala wydarzenia była tak duża, że jeszcze w 1997 roku statek pochłonął swoją ostatnią ofiarę – dobry gust – dzięki znajdującemu się na ścieżce dźwiękowej do filmu „Titanic” My Heart Will Go On Celine Dion. Niniejszy wpis nie będzie jednak o tej piosence – staram się nie prowadzić bloga po pijanemu. Będzie dotyczył innych związanych z katastrofą utworów, począwszy od nagranego w 1929 roku bluesa – God Moves on the Water Blind Willie Johnsona.

Tekst God Moves on the Water to znane wszystkim fakty związane z katastrofą (data, góra lodowa, najpierw kobiety i dzieci) poprzetykane refrenem o Bogu poruszającym się po wodzie. Dość złowrogo brzmi Bóg w tej piosence – cała piosenka też zresztą brzmi złowrogo. Jest to jeden z najostrzejszych znanych mi kawałków zagranych tylko na gitarze, a na listę „gotycki blues” nie załapał się tylko dlatego, że znalazła się już tam inna, znana z kosmicznych wojaży, piosenka Blind Willie Johnsona.

Titanic najwyraźniej inspirował amerykańskich bluesmanów równie silnie jak wewnętrzne rozterki polskie wokalistki lat dziewięćdziesiątych, bo piosenek o wypadku napisali oni całkiem sporo. Żadna nie dorównuje moim zdaniem God Moves on the Water, chociaż takie podejrzanie skocznie When That Great Ship Went Down małżeństwa Williama i Versey Smithów robi wrażenie.

Najbardziej niesamowitym nagraniem związanym z zatonięciem Titanica jest dla mnie powstałe w roku katastrofy El mole rachmin (für Titanik) słynnego wówczas kantora Josefa „Jossele” Rosenblatta. Nagrania akustyczne, czyli  pochodzące sprzed wprowadzenia w połowie lat dwudziestych mikrofonów, wbrew atrakcyjnej nazwie mają niestety brzmienie tekturowe wpadające w blaszane. Kogo jednak nie poruszy ten zarejestrowany przed ponad stu laty hebrajski lament, ten chyba ma górę lodową zamiast serca.Titanic_iceberg

Należy jeszcze wspomnieć o nagraniu pieśni The Lost Chord dokonanego przez legendarnego tenora Enrico Caruso 29 kwietnia 1912 roku, na kilka godzin przed zaśpiewaniem jej na koncercie dla rodzin ofiar Titanica. Jak się okazuje, pisałem o niej kawał czasu temu.

Ilustracje to: jedyna fotografia (najprawdopodobniej) góry lodowej, która zatopiła Titanica (Wikimedia Commons) oraz fragmenty artykułu z Ilustrowanego Kuryera Codziennego z 18 IV 1912 r. Cała gazeta (najlepiej kliknąć „pobierz”) dostępna jest w Małopolskiej Bibliotece Cyfrowej, nieco trudnej do nawigacji, ale będącej wspaniałem źródłem materjałów i posiadającej pierwszorzędną stronę na FB.

Titanic Ilustrowany Kuryer Codzienny 3

Motyl z Nagasaki, chińska noc, domniemany brak jojo, potłuczony szelak, indonezyjska rzeka oraz Violetta Villas

27/02/2014

Nagasaki MitsubishiPewnego dnia Tsutomu Yamaguchi, pracownik biura projektowego stoczni Mitsubishi, pojechał na delegację do Hiroszimy. Tam został ciężko poparzony, kiedy na miasto spadła bomba atomowa. Jakimś cudem udało mu się jednak wrócić do domu, czyli do Nagasaki. Po powrocie, jak to Japończyk, mimo poparzeń poszedł do pracy. Kiedy opowiadał niedowierzającym jego historii kolegom, jak należy się chronić przed bombą jądrową, ta spadła na Nagasaki. Yamaguchi przeżył i ten wybuch. Zmarł dopiero po dziewięćdziesiątce, poświęciwszy – z sobie tylko wiadomych powodów – resztę życia walce o zakaz stosowania broni nuklearnej.

madame butterfly reklama 1914Historię tę przypominam sobie za każdym razem, kiedy słucham pięknej piosenki Nagasaki no ochosan (Motyl z Nagasaki), nagranej w 1939 roku przez popularną wówczas japońską piosenkarkę Hamako Watanabe. Motyl z Nagasaki opowiada o historii z opery Madama Butterfly Giacomo „Nessun dorma” Pucciniego. Podobno zawiera też materiał muzyczny z opery, ale nie rozpoznaję go, bo znam z niej na razie jedynie wymiatającą arię Un bel di, vedremo. Madama Butterfly to mieszkanka Nagasaki, która zakochuje się w poruczniku marynarki amerykańskiej Pinkertonie i większość opery to jej tęskne czekanie na owego Amerykanina (w piosence pojawia się słowo ‚merican). Mieszkańcy Nagasaki w 1945 też oczekiwali Amerykanów, ale raczej nie z utęsknieniem. I Amerykanie pojawili się, bo po zrzuceniu bomby uranowej na Hiroszimę, trzeba było również wypróbować bombę plutonową. Załoga bombowca Bockscar (w tym nawet jeden porucznik) zrezygnowała ze zrzucenia nowego wynalazku na miasto Kokura, które było zbyt zadymione przez niedawne bombardowanie sąsiedniego miasta Yahata. Udali się więc nad rezerwowy cel: miasto, którego nazwę znali zapewne z tytułu  zupełnie bezsensownego amerykańskiego przeboju z 1928 roku.

hamako watanabeHamako Watanabe śpiewała też inny hit, jeszcze mocniej związany z burzliwą historią zeszłego stulecia. Była to nagrana w 1938 roku piosenka Shina no yoru, co oznacza „chińską noc”. Utwór użyty został dwa lata później w filmie o tym samym tytule. Był to film propagandowy, zrobiony na potrzebny brutalnej, nawet jak na dwudziestowieczne standardy, japońskiej okupacji Chin. Niezależnie jednak od tych ponurych wojskowych aspektów, ta łącząca muzykę popularną i japońską imitację chińskiego folku piosenka była niesamowicie chwytliwa. Nic dziwnego, że wpadła w ucho amerykańskim żołnierzom rozlokowanym po wojnie w Japonii i Korei, którzy zmienili tytuł na łatwiejsze do zapamiętania She Ain’t Got No Yo-Yo.

Deutsche GrammophonNie po raz pierwszy alianckim wojskom spodobała się piosenka wrogiego imperium. Tak przecież było też z niemiecką piosenką Lili Marleen. Utwór, znany także jako Lili Marlen, Lili Marlene lub po prostu Das Mädchen unter der Laterne, nagrany został przez Lale Andersen w 1939 roku. Tekstem był wiersz z I wojny światowej, opowiadający o tęsknocie rozłączonych przez wojnę kochanków. Piosenka uznana została jednak za niepropagandową przez Goebbelsa i raczej nie była puszczana w radiu III Rzeszy. Jeśli wierzyć opowieści zamieszczonej przez Daily Telegraph, bombardowanie znajdującego się pod niemiecką okupacją Belgradu skutkowało w zniszczeniu większości zapasów kruchych, szelakowych płyt tamtejszej rozgłośni. Ktoś sięgnął więc po niezniszczoną płytę z dna pudła i w ten sposób, w 1941 roku, Radio Belgrad zaczęło popularyzować Lily Marleen. Piosenka stała się hitem po obu stronach frontu. I o ile popularność piosenki wśród niemieckich żołnierzy nie dziwi, to mniej zrozumiałe jest, jak ten typowy Schlager (takie disco-teutono) spodobał się żołnierzom z alianckich krajów, o znacznie lepszych niż niemieckie osiągnięciach w dziedzinie muzyki popularnej.

waljinahTo jednak nie koniec „wojennych podróży z pop music”, wracamy bowiem do Azji. Jeszcze jeden przypadek transkulturowej i transfrontowej popularności utworu muzycznego miał miejsce podczas japońskiej okupacji Indonezji w latach 1942-1945. W wolnym czasie pomiędzy podpalaniem wiosek a uciskaniem ludności, japońskim żołnierzom wyjątkowo spodobał się jeden utwór z indonezyjskiego gatunku keroncong: opowiadający o jawajskiej rzece utwór Bengawan Solo. Po wojnie japońscy weterani nawet zrzucili się na pomnik dla kompozytora piosenki Gesanga, odznaczając się tym samym wrażliwością i czułością, które pewnie bardziej przydałyby się podczas samej okupacji. Piosenka ta dostępna jest w wielu wersjach, w większości typu disco-indo. Moim zdaniem najlepiej brzmi wersja japońska Toshi Matsudy z 1948 roku. Do słuchania nadaje się jeszcze pochodzące z lat sześćdziesiątych nagranie gwiazdy keroncong Waljinah wykonywana w duecie z autorem utworu. Niepokojący jest fakt istnienia wersji tej piosenki w wykonaniu Violetty Villas, pod tytułem Kiedy Allach szedł (1962). W polskim tekście mowa m. in. o „Indonezji – kraju kwitnącym z roku na rok” i aż dziw, że brakuje w nim jakichś pozdrowień nawiązujących do podobieństwa polskiej i indonezyjskiej flagi. Nagranie to stało się ostatnio przebojem w Indonezji.

swastyka szelakNie wiem, jaki jest morał z tych historii. Na pewno nie „muzyka silniejsza niż wojna”, bo to nie prawda – można to sprawdzić przeciwstawiając najlepszy nawet wzmacniacz Denona najmniejszemu choćby czołgowi. Mam jednak nadzieję, że spodobają się Wam zaprezentowane tu kawałki (poza Lili Marleen, które podoba się tylko w warunkach ciężkiego ostrzału artyleryjskiego). Nie tak łatwo było znaleźć tę muzykę, a jeszcze trudniej coś się o niej dowiedzieć. Dziękuję blogowi Ceints de Bakelite za historię Shina no yoru. Użytkownikowi archive.org calydon oraz użytkownikowi YouTube TheMidlakes dziękuję za info o Nagasaki no Ochosan.  Terima kasih Karolinie, Irwanowi i Joniemu za opowieść o Bengawan Solo. Karolinie dodatkowo dziękuję za wstrząs wywołany wersją VV.

Obrazki to, od góry: pocztówka z Hiroszimy, chyba z początku XX w. (Wikimedia Commons), reklama płyt Victor z 1914 r. (Library of Congress), Hamako Watanabe, 1938 (Wikimedia Commons), żołnierze Luftwaffe – melomani (ipernity.com), jakaś płyta Waljinah (źródło bliżej nieznane), a na samym dole nie wiadomo w sumie co, dla niektórych pewnie metafora przemysłu muzycznego (źródło: materiały prasowe Sony Music Entertainment).

Dodatkowe linki:

♪ Bardzo dobre nagrania Shina no Yoru i Nagasaki no Ochosan z ok. 1950 r. na archive.org, śpiewa Hu Mei Fang.

Historia Tsutomu Yamaguchi do posłuchania na National Public Radio.

Top 6: gotycki blues

22/12/2013

Thomas Hart Benton - The Negro and the AlligatorMroczna muzyka istniała długo zanim Ian Curtis zaśpiewał „eyes dark, relentless, frightened of the sun„, tworząc tym samym rock gotycki. Oto sześć ponurych, amerykańskich piosenek bluesowych – większość sprzed wojny. Nie należy mylić tego pierwotnego bluesa z blues-rockiem, a szczególnie jego najgorszym wykwitem – Still Got the Blues Gary’ego Moore’a.

Blind Willie Johnson – Dark Was the Night, Cold Was the Ground  Nie wiadomo do końca, o czym jest ten utwór, bo oprócz postękiwania jest on instrumentalny. Tę ultrasmutną piosenkę wysłano w kosmos na Voyager Golden Record, żeby kosmitom poleciała rtęciowa łezka.

Dick Justice – Henry Lee (1929) Tekst na pewno znacie ze słynnego duetu Nicka Cave’a i PJ Harvey, tylko muzyka jest tu mniej podniosła. W tej ludowej piosence generalnie chodzi o to, że on jej nie chciał, ona go zadźgała (sorry za spoiler). Zgubne skutki wyzwolenia i uzbrojenia kobiet.

Geeshie Wiley – Last Kind Words Blues (1930) Panie też potrafiły śpiewać, a w tym przypadku także pisać ponure piosenki bluesowe. Tytułowe „ostatnie miłe słowa” wypowiane są przez rodziców narratorki. Tata chciał, żeby wysłali mamie jego ciało, jeśli „zginie na tej niemieckiej wojnie”. Mama chciała, żeby córka nie szalała, kiedy już nie będzie mogła jej pilnować. Geeshie Wiley nagrała dwie płyty, co niestety w tamtych czasach przekładało się na cztery piosenki.

Dock Walsh – In the Pines (1926) Piosenkę tę rozsławił w 1994 roku zespół Nirvana (jako Where Did You Sleep Last Night). Kurta Cobaina zainspirowała wersja Leadbelly’ego z lat czterdziestych – jego współgrungeowiec Mark Lanegan miał oryginalną szelakową płytę z tym właśnie nagraniem. Hipstresse oblige jednak, więc polecam tu wcześniejszą wersję – „mroczne banjo”. In the Pines to utwór tradycyjny, będący najprawdopodobniej przypadkowym zespoleniem dwóch różnych piosenek, stąd pewna niespójność tekstu. A jeśli zastanawiało Was, o co chodzi z driving (ew. driver’s) wheel, gdzie znaleźli głowę bohaterki (ew. męża bohaterki – zależy od wersji), to oznacza ono prostu napędzane koło lokomotywy.

Vera Hall – Another Man Done Gone (1940) Vera Ward Hall była spokojną wdową po górniku z miasteczka w Alabamie. Posiadała też niesamowicie smutny głos, który spopularyzował najpierw etnomuzykolog John Avery Lomax, potem jego jeszcze bardziej obrotny syn Alan Lomax, a jeszcze potem Moby, samplując w 1999 roku jej wykonanie Trouble So Hard. Another Man Done Gone to tradycyjna piosenka więzienna – znowu ktoś próbował uciec i go zastrzelili. Na szczęście śmiertelność wśród więźniów od tego czasu się zmniejszyła, czego niepodważalnym dowodem jest dziesięciokrotny wzrost populacji więziennej USA od czasu nagrania utworu.Blind Willie Johnson Columbia

Son House – Death Letter Blues (1965, za polecenie dziękuję Wojtkowi) Jedyna powojenna piosenka, ale za to można obejrzeć występ telewizyjny, zamiast gapić się w, skądinąd estetyczne, nalepki szelakowych płyt. Podmiot liryczny dostał w niej list z informacją o śmierci ukochanej. Resztę piosenki stanowią przemyślenia z wizyty w kostnicy, pogrzebu i, w końcu, powrotu do pustego mieszkania. Son House należał do najważniejszych wykonawców lat trzydziestych i zdobył względną popularność podczas renesansu bluesa i folku w Stanach. Renesans ten szczytowy moment osiągnął w połowie lat sześćdziesiątych, kiedy skończyła się w USA era obowiązkowej prawie szczęśliwości, ustępującej jedynie naprawdę obowiązkowej szczęśliwości Korei Północnej.

Inne ponure stare piosenki (ale nie bluesowe) pojawią się wkrótce w planowanym wpisie „przedwojenny gotyk”. Pewnie będzie też kontynuacja tego wpisu, na razie polecam post o innym przygnębiającym bluesie, Nobody Knows You When You’re Down and Out. A także Czarną listę wszech czasów.

Obraz: Thomas Hart Benton – Murzyn i aligator (1927)

Top 6: Narkotyki przed wojną

12/07/2013

niemieccy studenci pala opium 1900Dziś sześć przedwojennych piosenek o narkotykach. Trzy z USA, dwie z Polski i jedna z Chin.

Cab Calloway – Reefer Man (1932) „Reefer” znaczy „skręt”. Cab Calloway najbardziej znany jest z piosenki Minnie the Moocher, gdzie też jest trochę narkotykowego slangu. W latach trzydziestych było w Stanach dużo piosenek o podobnej tematyce – zainteresowanym polecam składanki ze słowami „drug songs” ew. „vintage drug songs” w tytule.

Bessie Smith – Gimme a Pigfoot and a Bottle of Beer (1933) „Pigfoot” znaczy „skręt”. „Reefer” zresztą też się pojawia. Bessie Smith była fantastyczna i zawsze warto umieścić ją na jakiejś liście.

Victoria Spivey – Dopehead Blues (1927) Victoria Spivey była taką wcześniejszą i mroczniejszą Bessie Smith. Większość piosenek pisała sama, co wtedy było rzadkim zjawiskiem. „Dope” to najprawdopodobniej heroina, choć może też oznaczać każdy inny narkotyk.

Adam Aston – Morfina (1936) Polskie tango, w którym miłość porównywana jest do morfiny.

Tadeusz Faliszewski – Opjum (1933) Polski walc, w którym miłość porównywana jest do opium. Kiedy znalazłem tę piosenkę, pomyślałem, że ciekawie byłoby znaleźć utwór o opium z kraju pochodzenia narkotyku.

Li Xiang Lan – 戒煙歌 (Piosenka o rzucaniu palenia) (1942) No i znalazłem. Co prawda nie do końca przedwojenne, za to piękne. Jeśli mnie kochasz, to rzuć opium.

Na zdjęciu studenci z Heidelbergu palą opium, rok 1900. Z b. ciekawej strony University of Buffalo.

Plac 11

26/05/2013

Praca XI

Bywa czasem, że człowiek zakocha się w ponad siedemdziesięcioletniej piosence o jakimś placu w Rio de Janeiro. Tak było ze mną i utworem Praça XI  zespołu Trio de Ouro.

Piosenka jest pożegnaniem Placu 11 czerwca, skrótowo nazywanego Placem 11, ważnego miejsca dla kultury Rio. Został on wyburzony na początku lat czterdziestych, aby zrobić miejsce na nową arterię. Praça XI była hitem karnawału w 1942 i zapoczątkowała rywalizację autorów o najlepszą piosenkę o placu.

Utwór należy do gatunku samba i, jeśli wierzyć tłumaczeniu Google portugalskojęzycznej Wikipedii, oprócz śpiewania w stylu „podniecenie”, odpowiedzialnej za Złotego Trio wzmocniona Castro Barbosa istotne było, aby ustanowić taki klimat, że użycie trzech wybitnych elementów rytmicznych – tamburyn, gwizdek i głuchy. Do tego czasu, gwizdek był używany w szkołach samby tylko jako element przełączający, prowadzić paradę. Jego funkcja rytmiczne syczenie czas samba, było wynalezienie Herivelto rozpoczęła tego nagrania. Można oczywiście się czepiać Google’owskiej składni, ale bez automatycznego tłumaczenia nie wiedziałbym, że to właśnie mój ulubiony kawałek spopularyzował rytmiczne syczenie czas samba gwizdka.

Praça XI stanowi ciekawe połączenie melancholijnego śpiewu i tekstu z brzmieniem zdecydowanie imprezowym. Wydaje się wręcz, że wykonawcy żegnają plac tańcząc w wężu, a pod względem rytmicznym w utworze dzieje się więcej niż w rozpędzonym do 35 km/h tramwaju nr 4. Więcej takiej niesamowitej muzyki znajdziecie na składance Brésil: Choro Samba Frevo (1914-1945).

♫ Linki:

Trio de Ouro – Praça XI (1941)

Wykonanie Praça XI na jakiejś współczesnej imprezie w Brazylii

Więcej informacji o Praça once w muzyce

♪ Największy hit samby tego okresu: Francisco Alves – Aquarela do Brasil (1939)

Pochodzenie zdjęcia trudne do sprecyzowania

Nikt cię nie zna, kiedy jesteś na dnie

09/08/2011

Piosenka z prostym morałem: prawdziwych przyjaciół poznaje się, kiedy nie ma już za co kupić kawioru albo nawet pasty kawiorowej Abba: Nobody Knows You When You’re Down and Out legendy bluesa Bessie Smith. Podmiot liryczny miał pieniądze (Once I lived the life of a millionaire / spent all my money, I didn’t care) ale je stracił (In your pocket not one penny) i przy okazji stracił swoich licznych znajomych (And your friends, you ain’t got any). Dziwny zbieg okoliczności, nie? (Seems mighty strange, without a doubt): Nikt cię nie zna, kiedy jesteś na dnie (Nobody knows you when you’re down and out).

Piosenkę napisał bluesman Jimmy Cox w 1923 roku. Bessie Smith wiedziała, kiedy ją nagrać, bo zrobiła to w maju roku 1929.  W październiku tego samego roku zaczął się Wielki kryzys i Bessie miała hit, z którym prawie każdy mógł się utożsamić.

♫ LINKI: 

Bessie Smith – Nobody Knows You When You’re Down and Out, YouTube.

Ciekawostka: wersja Carli Bruni-Sarkozy.

Zdjęcie: Ofiary powodzi w Louisville, 1937, Margaret Bourke-White dla magazynu Life.

Różne stare nagrania 2 – utracony akord

06/06/2010

Kontynuujemy grzebanie w Internet Archive. Właśnie trafiłem na odwieczne pytanie ludzkości, czyli Are You Lonesome Tonight?, ale nie w wersji Elvisa Presleya, ale o wiele wcześniejszej – jeśli wierzyć komentującym, to z 1927 roku. Nie wiem, jak Was, ale mnie kompletnie rozwala.

Cofamy się do roku 1912, kiedy legendarny tenor Enrico Caruso występuje na koncercie dla ofiar katastrofy Titanica. Wcześniej tego samego dnia nagrywa jeden z wykonywanych na  występie kawałków – The Lost Chord Arthura Sullivana. (more…)