Archive for Grudzień 2014

Top 7: World Music Party 2

31/12/2014

Fem_män_höjer_sina_snapsglas_ute_i_en_trädgård_stående_vid_ett_trädgårdsbord_med_kaffekoppar_och_flaskor_-_Nordiska_Museet_-_NMA.0048890

Już od trzech lat, co trzy lata, (czytaj: był jeden taki wpis, trzy lata temu) Placówka przedstawia zestaw potencjalnie imprezowych piosenek z różnych części świata.

Alemayehu Eshete – Kotuma Fikreye (Etiopia, l. 70-te) Disco inferno prosto z Addis Abeba.

The Gaylettes – Silent River Runs Deep (Jamajka, 1968) Cicha woda brzegi rwie. Jamajski akcent jeszcze nigdy nie brzmiał tak pięknie.

William Onyeabor – Atomic Bomb (Nigeria, 1983) Odkryty niedawno przez wytwórnię Davida Byrne’a mag electro-funk. Uczucia tak silne, że do porównania nie wystarczy broń konwencjonalna.

Idoli – Kenozoik (Jugosławia, 1982) Tuzy nowej fali z krainy Tito. Dodatkowymi atutami są sweter i wąs wokalisty.

Taxi – Chiclete (Portugalia, 1981) Też nowa fala. Guma do żucia jako metafora. Życie jak żucie.

Alaska y los Pegamoides – Horror en el hipermercado (Hiszpania, 1980) Któż z nas nie przeżył kiedyś orroru w ipermarkecie?William Holbrook Beard The Bear Dance

Umbrtka – Vezemy Babu (Czechy, 2011) Mocne uderzenie zza południowej granicy. Czczący boga przemysłu zespół Umbrtka uspokaja babcię, że zawiozą ją do szpitala, gdzie „felčar tě zalátá z boku i zespodu” bo „ty musíš do smrti vytvářet hodnoty (towary)”. Klip skompilowany, chyba przez zespół, z czechosłowackiego serialu Sanitka (Karetka pogotowia).

Obrazki: „Fem män höjer sina snapsglas ute i en trädgård stående vid ett trädgårdsbord med kaffekoppar och flaskor” z Wikimedia Commons oraz „Taniec niedźwiedzi” – William Holbrook Beard, ok. 1870.

Jawajska entomologia

22/12/2014

Watanabe_Shotei ModliszkaUtwór Walang kekek (1969) indonezyjskiej śpiewaczki Waldjinah opowiada, co łatwo wywnioskować z tytułu, o modliszce. Trudno mi się połapać, o co chodzi w tekście, bo tłumacz Google nie radzi sobie za dobrze z językiem jawajskim (a w każdym razie nie w przypadku tej piosenki) i serwuje m.in. raczej hip-hopowe „do not insult yo mas”. Udało mi się jedynie wywnioskować, że piosenka nie zajmuje się tym, z czego modliszki najbardziej słyną w zachodniej popkulturze, czyli okazjonalnym odgryzaniem przez samicę głowy samca podczas, jak to się mówi po indonezyjsku, kopulasi.

Muzycznie Walang kekek stanowi, na moje niewyćwiczone ucho, połączenie keroncong ze stylem jaipong, ewentualnie gamelanem. Keroncong to dawna indonezyjska muzyka popularna, powstała po przywiezieniu w XVI wieku europejskich instrumentów przez pierwszych kolonizatorów Indonezji – Portugalczyków. Jaipong jest bardziej spokrewniony z najbardziej znaną w Europie indonezyjską muzyką – dworskimi zespołami gamelan. U Waldjinah to połączenie stylów brzmi jednocześnie przebojowo, egzotycznie i kosmicznie. I to na całym, doskonałym albumie Walang kekek.waldjinah walang kekek

Istnieją późniejsze nagrania Waldjinah (później zmieniła pisownię na Waljinah) wykonującej Walang kekek, ale brzmią, jak to remake, słabo. O wiele ciekawsza okazuje się niedawna wersja dziecięcej gwiazdy Woro. Nie dość, że unowocześniona aranżacja piosenki nie jest żenująca, to jeszcze zrobiono do niej zupełnie niezły klip, nawiązujący do jawajskiej tradycji teatru cieni.

Waljinah nie przestała na szczęście śpiewać piosenek o owadach (pisane przez niejakiego Andjar Any aka Anjarany) i w tym samym okresie nagrała również utwór Jangkrik genggong który, jak łatwo wywnioskować z tytułu, opowiada o świerszczu. Jangrik genggong jest równie przebojowe jak Walang kekek, ale trochę inne brzmieniowo, bo bardziej przypomina typowy keroncong. Z tego, co dowiedziałem się na YouTube, jej tekst opowiada o zdradzie i wierności damsko-męskiej – tematach, które nam bardziej pasowałyby do utworu z modliszką, a nie jakimś świerszczem, w tytule.

Chciałbym podziękować entuzjaście keroncong Joniemu, który wiedząc, że interesuję się modliszkami, oświecił mnie co do tematyki Walang kekek.modliszka

Japoński obraz (wyjątkowo nie drzeworyt) z modliszką autorstwa Watanabe Shonei (1851-1918), wzięty z Wikimedia Commons. Zdjęcie albumu Walang kekek z bloga Madrotter Treasure Hunt, gdzie ta wybitna, ale niewznawiana płyta była kiedyś – i być może będzie kiedyś ponownie – dostępna do pobrania. Zdjęcie entuzjasty owadów z modliszką wykonała Ola.

Top 6: Alternatywne pościelówy

14/12/2014

Colgate JerzyLubisz romantyczne ballady, ale się wstydzisz? Oto sześć wolnych kawałków, których nie trzeba się, przynajmniej moim zdaniem, wstydzić. I które są trochę mniej ograne niż, skądinąd przecież dobre, ’74-’75, Yesterday albo Killing Me Softly.

Alemayehu Ashete – Teredtchewalehu (1971) Na początek mocne ale miękkie uderzenie z Etiopii. Najlepsza jest gwizdana końcówka.

The Korgis – Everybody’s Got to Learn Sometime (1980) Pierwotna wersja utworu znanego, w wykonaniu Becka, z filmu Eternal Sunshine of the Spotless Mind (dosł. Zakochany bez pamięci). Zespół The Korgis wyróżniał się imidżem rodem z Doliny Krzemowej.

Super Diamono de Dakar – Indu Waad (1977) Syntezatorowa ściana dźwięku trochę wyprzedziła swoje czasy.

Abdel Halim Hafez – Ahwak (1957) Ahwak oznacza, jak można domyślić się z tonu, „kocham cię”. W egipskim filmie „Dzisiejsze dziewczyny”, słysząca to wyznanie aktorka Magda al-Sabahi (znana, podobnie jak Magda Masny, po prostu jako „Magda”) dostaje wręcz spazmów. Kto nigdy nie dostał spazmów słysząc głos Abdela Halima Hafeza, niech pierwszy rzuci pamiątkowym kamieniem z napisem „Hurghada”. Polecam też, pozbawione aktorstwa Magdy, za to wzbogacone o bardziej rozbudowaną partię egipskiej orkiestry, wykonanie na żywo.

Lata Mangeshkar & Mohd Rafi – Yeh dil deewana hai (1970) Słabo orientuję się w Bollywood, ale tę hinduską power ballad uważam za godną polecenia. Lata Mangeshkar i Mohd Rafi byli najważniejszymi, obok znanej z piosenki Brimful of Asha Ashy Bhosle, indyjskimi „playback singers”. Nie miało znaczenia, jakich aktorów widzieliśmy na ekranie, bo śpiew podkładały prawie zawsze te trzy osoby. Tytuł piosenki oznacza „crazy in love”.Tufted_capuchin_E_Geoffroyi

The Beatles – Long, Long, Long (1968) Podobnie jak poprzedni utwór na liście, piosenki Beatlesów na ich „Biały Album” napisane zostały w Indiach, gdzie zespół przechodził kurs medytacji transcendentalnej. Oczywiście żaden kawałek z płyty The Beatles nie dorównuje Yeh dil deewana hai, ale Long, Long, Long Harrisona jest całkiem niezłe.

Damsko-męskie obrazki to: przedwojenna polska reklama Colgate (strona, na której to znalazłem, już nie istnieje) oraz samica kapucynki podczas godów z dobrej kolekcji Uniwersytetu w Heidelbergu.

Jeśli macie inne propozycje na listę, to piszcie w komentarzach.

Powiedz jej, jemu, mamie, tacie

12/12/2014

The ExcitersOprócz tego, że otrzymuję dotacje na blog od Ministerstwa Kultury, MEN, PAN i UMG, to jeszcze dorabiam ucząc angielskiego. Jednym z ulubionych błędów moich uczniów jest używanie „say”, gdzie powinno być „tell” i (rzadziej) vice versa. Jako przykłady tego, że „powiedzieć coś komuś” to w zasadzie zawsze „tell”, polecę dzisiaj dwie, a właściwie cztery piosenki z „tell” w tytule.

Pierwszy utwór to wydane w 1962 roku Tell Him doo-wopowego (taki wczesny soul) zespołu The Exciters. Ta grupa wokalna wyróżniała się nietypowym składem (trzy panie i jeden pan) oraz wyjątkową elegancją. Piosenkę zaś, oprócz przebojowości (napisał ją Bert Russell Berns, autor m.in. Twist and Shout oraz Everybody Needs Somebody to Love), wyróżnia to, że zrobiono do niej jeden z pierwszych prawdziwych teledysków. Klip nakręcono w zoo i ogląda się go nie najgorzej, głównie za sprawą występujących w nim zwierząt. Drugą ciekawostką jest fakt, że utwór był pierwotnie zaadresowany do innej płci i został nagrany parę miesięcy wcześniej przez Gila Hamiltona (aka Johnny Thunder) pod tytułem Tell Her. Tekstowo piosenka nie odbiega za bardzo od standardów ówczesnej pop-music. Jej adresat powinien powiedzieć wybranej/wybranemu, że ją/jego kocha i jej/jego nie opuści.

Zamiany płci utworów nie były takie rzadkie. Innym przykładem jest Tell Mama, zaśpiewana w 1967 roku przez Ettę James, a rok wcześniej nagrana jako Tell Daddy przez jej autora Clarence’a Cartera. To już nie doo-wop, ale pełnokrwisty (jak to piszą redaktorzy muzyczni) soul z jednym z najlepszych i najcięższych riffów gatunku. Gdybym miał wybrać lepszą wersję, to postawiłbym na Tell Daddy, ze względu na bardziej synkopowaną perkusję. Tekst Tell Mama/Daddy również nie jest taki lekki jak Tell Him/Her. Zdesperowany narrator oferuje siebie jako prostszą i mniej wymagającą alternatywę dla obecnego partnera/partnerki adresata/adresatki. Większą desperację i mniejszy szacunek dla samego siebie słyszałem (wśród utworów lat sześćdziesiątych, bo w życiu, to często występuje) tylko w śpiewanym przez Dusty Springfield Breakfast in Bed.

Etta_James_-_Tell_Mama_(1968)Dodam jeszcze, że analiza tych zmian płci w różnych wersjach tekstu piosenek mogłyby teoretycznie służyć ograniczeniu innego popularnego błędu, czyli powodującego totalne zamieszanie mylenia „he” i „she”.

Bonusowe linki: Wprawdzie klip do Tell Him jest niezły, ale jeszcze lepsze jest wykonanie na żywo piosenki w jakimś francuskim programie TV. Polecam tym bardziej, że trudno o nieplaybackowe wykonania wczesnego soulu. Druga piosenka z tego samego występu The Exciters to, też zupełnie niezła, He’s Got the Power.