Arcydzieła • Ósmy kwartet Szostakowicza

drezno

Zniszczone Drezno

Radziecki kompozytor Dymitr Szostakowicz napisał 15 kwartetów smyczkowych i wszystkie uważane są za arcydzieła. Są to utwory na tyle melodyjne, aby dało się ich słuchać, a jednocześnie na tyle niepokojące, aby nie dało się potem zasnąć. Dobrym przykładem jest pochodzący z 1960 roku VIII kwartet smyczkowy (op.110). Tak jak wiele utworów Szostakowicza, naznaczony jest piętnem wojny – kompozytor napisał go po odwiedzeniu zniszczonego nalotami dywanowymi Drezna.

Obok tragedii wojny Szostakowicz opisywał też własną rozpacz, spowodowaną problemami zdrowotnymi i – w ZSRR nieuniknionymi – dylematami moralnymi. W dość pokrętny sposób dał do zrozumienia autobiograficzny charakter utworu – powtarzającym się motywem muzycznym jest bowiem kombinacja nut „D, Es, C, H”, co odpowiada inicjałom kompozytora „D. Sch” (podobnie „podpisywał się” też J. S. Bach). 

VIII kwartet to dwadzieścia minut smutnej muzyki. Na pięć części trzy mają tempo largo (czyli jeszcze wolniejsze od adagio). Najbardziej charakterystyczny jest jednak, jedyny naprawdę szybki, drugi fragment utworu – Allegro molto. Nie wydaje się on opisywać skutków katastrofy lub związanych z nią przemyśleń, ale samą katastrofę.

Oto wspomniane Allegro molto, w „podrasowanej” wersji VIII kwartetu na małą orkiestrę smyczkową, zwanej Symfonią kameralną (op. 110a):

Przeczytaj też: 4 kwartety smyczkowe, Koncert wiolonczelowy Elgara
W podobnym stylu: D. Szostakowicz – III kw. smyczkowy oraz I Koncert wiolonczelowy, Bernard Herrmann – Psycho: Original Soundtrack
Reklamy

Tagi: , , , , , ,

komentarze 3 to “Arcydzieła • Ósmy kwartet Szostakowicza”

  1. Mariusz Herma Says:

    O, to ciekawe z tymi inicjałami, byłem przekonany że tylko nazwisko Bacha tak „wykorzystywano” – trudno powiedzieć na ile oddając mu hołd, a na ile robiąc sobie reklamę. Ale Szostakowicz w takim razie poszedł dalej – sam sobie inicjały na pięciolinii pisał :-)

  2. Przemysław Says:

    Bach podobno też sam. A potem inni wykorzystywali ten motyw we wspomniany przez Ciebie sposób. W ogóle, to bardzo dobry jest też artykuł o motywie B-A-C-H w Wiki:
    http://en.wikipedia.org/wiki/BACH_motif
    Okazuje się, że to nie tylko JSB i Szosty coś takiego robili.

  3. Honorata Says:

    Słyszałam, że gdy pisał ten kwartet, myślał o samobójstwie.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s


%d blogerów lubi to: